«

Ağu 11 2017

M. Serhat

Ülkemizde Beslenen Tatlı Su Karides Türleri

Başlığı makale halinde yayınlamadan önce görüş ve yardımlarınıza başvurmak istedim. Amaç Akvaryum.com canlı veritabanı içindeki eksikliği kapatarak, ülkemizde gittikçe yaygınlaşan karides hobisine katkıda bulunmak.

Sınıflandırma ve isimlendirme hususunda yabancı kaynaklarda da bir karmaşa olduğu aşikar, bazı türlerde Doğu farklı, Batı farklı isimlendirmeler kullanabiliyor. Devamlı yeni varyeteler eklenmesi de işimizi zorlaştırmakta. Burada amacımız elbette literatür oluşturmak değil, ülkemizde beslenen canlılar ve süregelmiş isimlendirmeleri baz alarak hobicilere yararlı olacak ve kolay anlaşılabilecek bir kaynak hazırlamak.

Karides beslemeye yeni başlayacak hobicilerin en temel sorunu bu karmaşa. Ne ne ile beslenir, hangisi hangi türdür vb gibi sorulara bir çırpıda görsellerle cevap verebilecek net bir makale veya kaynak yok ya da çok karışık ve üstün körü.

Bugüne kadar edindiğim bilgilere göre basit bir tür ağacı hazırladım. Daha tecrübeli hobiciler katkı sağlarsa amacımıza daha kolay ulaşabiliriz diye düşünüyorum.

Zamanla hepsinin altına resimleri, bilgileri vs ekleyeceğim, şimdilik isimlendirmeler ve elimde mevcut olan resimlerle başlıyorum. Konuya türlere ait resimleriniz, yazılmadığını düşündüğünüz türler ya da şu şuradan çıkmış, böyle de bir tür var vb bilgilerle katılabilirsiniz. Önemli olan ülkemizde bulunabiliyor olması.
Şimdiden teşekkürler.

Ülkemizde Bulunan Tatlı Su Karidesi Türleri

-Arı Karidesler (Caridina cf. cantonensis)
Çıkış noktaları ve türler hakkında fikir vermesi için genel tablo

-Kristal karidesler
-CRS Cyrstal red shrimp (Kırmızı kristal karides)

-CBS Cyrstal black shrimp (Siyah kristal karides)

-Snow White (Kar Beyaz kristal karides)

-Golden Bee

-PRL (Pure red line)

-PBL (Pure black line)

NOT: Bu iki sınıflandırmadaki (PRL-PBL) karidesler aslen kristal karides olmalarına rağmen özellikleri herhangi başka bir tür ile karıştırılmamış olmalarıdır. Örneğin prl karidesi pbl veya taiwan bee tankına koyarsanız artık PRL denemez, özelliği pure(saf) yani karışmamış olmasıdır.

Renkleri en dolgun karideslerin devamlı seçilerek ayırılması ile sürekli ıslah edilirler. Kendi içlerinde 30’a yakın ıslah dereceleri vardır. Derece yükseldikçe fiyatları artar.

Birbirleri ile karıştırılan canlıları da kristal karides olarak anıyoruz. Aşağıdaki tabloda vahşiden ıslah ile gelişlerini görebilirsiniz.

Neocaridinalardan farklı olarak arı karideslerin en sevimli taraflarından birisi farklı varyete ve renklerin bir arada bakılabilmesi

-Taiwan Bee Karidesleri
Kafa karıştırıcı olabilen paternler hakkında fikir vermesi için genel tablo – Siyah ve kırmızı karşılıkları.

-Winered (Winered üç bant, hinomaru, mosura)



-Panda (Panda üç bant, hinomaru, mosura) (Winered’in siyahı)


-Red Ruby (Red ruby mix, single line, extreme red (full red))
-Kingkong (Red ruby’nin siyahı – Kingkong mix, single line, extreme kingkong (full black))

-Blue Bolt (Shadow Bee)

Shadow konusunda not : Gözlemime göre shadowluk dediğimiz gölgeleme şeklinde canlıyı kaplayan bu mavilik ırksal bir özellik değil. Örneğin shadow panda diye bir ırk yok, canlı bu rengi tankın şartlarına, beslenme ve bakım koşullarına göre almakta. Canlıyı bir akvaryumdan diğer akvaryuma taşıdığınızda shadow forma dönüşebildiği gibi shadow formda olan canlı da normal forma dönebiliyor.
Resimde göreceğiniz gibi maşrapadaki canlılarımı yeni kurulan bir tankıma taşıdığımda tamamına yakını shadow forma dönüştü


Yine shadowluk olayı sadece taiwan beelerde değil hemen hemen her tür için benzer olabiliyor. Resimde göreceğiniz skunk pinto normalde sarı veya beyaz çizgili iken tank değişimi ve üreme çağında mavi forma dönüştü

Başka bir tanktan sarı çizgili skunk pinto

Siyah türlerde olan shadowluk (mavi) winered’ler için de söz konusu.(kırmızı)
Sonuç olarak bu nedenlerle genel tablodaki gibi ayrı bir sınıflandırma yapmıyorum.

-Taiwan Bee Melezleri

Melez Karides Ne Demektir?

Öncelikle arı karideslerdeki melezlik balıklardaki gibi istenmeyen bir melezlik değil. Yine kiraz karides gibi neocaridina türlerinde olan kırmalık gibi kötü bir durum da değil. Caridina türleri birbirleri ile eşleştiklerinde; ya kendisi gibi ya da eşi gibi canlılar çıkar, atıl canlılar çıkmaz…

Winered Panda Kingkong gibi Taiwan bee karideslerin birbirleri ile veya kristal karideslerle çiftleşmesi sonucu bir kısım yavrular taiwan bee, bir kısım canlılar da kristal görünümlü olur. Kristal karides görünümlü bu canlılar taiwan bee melezi olarak adlandırılır ve ileride taşıdıkları taiwan genleri sayesinde (melezlik) taiwan bee karidesler doğurma şansları olur. Melez karideslerin de 1. derece, 2. derece, anne-baba birlikte tw bee olup olmaması gibi kalitelerini belirleyen kriterler vardır. R1-F1 2 vb olarak numaralandırılır.

Melezlerde taiwan bee atma oranı taiwan bee genine bağlıdır. Melez melez ile çiftleştiğinde de tw bee atar ama tw bee geninin ve kaliteli melezlerin devamı için üretime tw bee’lerin katılması gerekir. Zira kristal karideslere bire bir benzedikleri için geldikleri tank, üreten kişi ve izlediği yöntem gibi kriteler önemlidir.
Melez resimlerinden görebileceğiniz gibi görünüm olarak kristal karidesler ile aynıdırlar.


Anne-Baba tw bee olan bir melez ile Anne-Baba melez olan “melez” arasında elbette fark olacak, Anne-Baba tw bee olanlar daha fazla tw bee atacaktır.

-TaiTiBee Karidesler
– Galaxy Pinto

– Zebra Pinto (Red-Black)


– Spotted Pinto (Red-Black)

– Skunk Pinto

– Steel Blue – Steel Yellow – Steel Red



– Red Bolt – Yellow Bolt

TaiTiBee Nedir?
Tai(Taiwan Bee)Ti(Tiger/Kaplan)Bee(Arı karides) çaprazlaması ile elde edilen karideslerin ıslah edilmesi ile üretilen türlerdir. Taitibee karidesler oldukça geniş kapsamlı bir konudur ve başlı başına ayrı bir hobi demek daha doğru olabilir.
Islah edilmiş türler dışında dünya çapında yeni varyeteler ortaya çıkarmak isteyen hobiciler, çeşitli türlerin çaprazlanması ile yeni varyeteler elde etmeye devam etmekte.
Taitibee’ler için bir nevi karides hobisinin oyun hamurudur diyebiliriz 🙂 Çok ta zevklidir.
Daha da geniş kapsamlı olarak belki ileride ele alabiliriz, şimdilik kısaca bir not düşmek istedim.

Bu grubu arı karidesler içinde mi yoksa ayrı olarak mı değerlendirmek gerekir bilemiyorum fakat yaşamsal istekleri daha çok arı karideslerle örtüştüğü ve tw bee’ler gibi olduklarından burada olması daha uygun diye düşündüm.

————————————————————————————

Neocaridinalar 
– Kiraz Karides

– Kırmızı Sakura

– Bloody Mary (Koyu Kan Kırmızısı)

Not: Bu üç tür birbirlerinin ıslahı sonucu elde edilebiliyor, aynı şekilde mavi ve siyah renklerde de buna benzer bir sınıflandırma oluyor. Esasen renk koyuluğuna göre sınıflandırma çabasıdır ve tam bir karmaşa var. 1. sınıf sakura, Fire red, super red sakura gibi çok değişik isimlerle benzer sınıflandırmalar okuyabilirsiniz.
Bu konuya dair örnek bir tablo, karışık gibi gelse de temel olarak kaliteye göre ayırma, isimlendirme yani ıslah çabasıdır.

– Beyaz İnci

– Mavi İnci

– Blue Angel (Açık Mavi)

– Blue Velvet/Dark Angel (Koyu Mavi)

– Sarı Ateş Neon

– Sarı Sakura

– Turuncu Sakura

– Black Sakura

– Çikolata Sakura

– Rili karidesler
-Red Rili, Yellow Rili, Orange Rili, Karbon Rili, Yeşil Rili
Not: Rili karidesler ilk olarak 2010’da taiwanlı üreticiler tarafından kırmızı neocaridinalar içerisinden seçici üretim ile çoğaltılarak olabildiğince stabil hale getirilmiştir. Zamanla farklı renkte neocaridina türleri için de çalışma yapılmış olup şu anda bilinen 5 renk rili var. Ortası tamamen şeffaf olabileceği gibi vücudun çeşitli yerleri noktalı şekilde de olabilmektedir.
Örnek Red Rili


Neocaridinalar için önemli bir konu – Seçici Üretim nedir? (Selective Breeding) – Islah
Temelde elde edilmek istenen renkte veya özelliklte karideslerin tankta bırakılmaları, istenmeyenlerin de üretimden çıkartılmasıdır.
Çok kolay üretilip hemen hemen her şarta uyum sağlasalar da Neocaridinaların başlıca problemi sürekli ıslah gerektirmeleri. En kaliteli renklere sahip canlıyı da alsanız önceki ıslahına da bağlı olmak kaydıyla arada şeffaf, renksiz ya da daha az renkli yavrular çıkabilmektedir. Bu yavruları ayırmazsanız zamanla üretime dahil olduklarından renkler bozuluyor.
Bu nedenle neocaridina besleyenlerin pirincin taşını ayıklar gibi devamlı seçici üretimlerini sürdürmeleri gerekiyor. Bu çoğu zaman yorucu olsa da kimileri için zevkli olabiliyor.

————————————————————————————

-Kaplan Karidesler (Tiger Shrimp)
– Kaplan Karides

– Turuncu Gözlü Kaplan Karides

– Kırmızı Kaplan (Red Tiger)

– Mavi Kaplan (Blue Tiger)
Mavi kaplan türleri ile ilgili sınıflandırma görseli



– Siyah Kaplan (Black Tiger)

– Tangerine Tiger

————————————————————————————-

-Bakım şartları açısından farklılık gösteren diğer karides türleri

Not: Bu karidesler temel üç gruptan birine dahil olsalar da bakım şartları açısından çoğunluktan ayrıldıkları için ayrıca ele almanın daha uygun olduğunu düşündüm. En azından makalede böyle yapacağım, sitede farklı olabilir.

– Sulawesi Karidesleri

Not: Sulawesi gölü canlıları olan bu karideslerin diğerlerinin aksine yüksek ph ve sıcaklık gereksinimleri var. Ülkemizde daha çok kardinal karidesler beslenmekte.

Kardinal karideslerin en büyük avantajı ıslah gerektirmemeleri, dezavanajları ise su şartlarına hassaslık, düşük tolerasyon, utangaçlık.
– Amano Shrimp

Not: Bilinen en iyi yosun yiyici karides türüdür, boyut olarak ta diğer karides türlerinden büyükçedir.


Şimdilik çaprazlanma tablosu olarak ekleyeyim.
İlk fırsat bulduğumda hangi türler birlikte beslenebilir, kim kimle çaprazlanır, çaprazlanırsa ne olur vs konularında mümkün olduğunca basit tutarak yazıp eklemeye çalışacağım. Mendel kanunundan girip heterozigositeden çıkmanın anlamı yok, insanlara daha kolay ve isteyerek anlayabilecekleri şekilde anlatmak gerek. Yeni başlayanlar kirazla arı birlikte beslenir mi gibi basit konuları merak ediyor, izotipi yasasını değil. Gerekli olmadıkça latince isimler ve diğer konularla hobiciyi sıkmadan ele almak gerek diye düşünüyorum.
Makale halinde yazarken ekstradan başlıklar açabileceğim için daha az karışık olacak diye umuyorum. (caridina türleri, neocaridina türleri vs.)

Resimleri ve kısa açıklamaları koyunca bile konu çok uzadı gibime geldi 🙂
Halbuki şöyle ne kadar basit 🙂

Ülkemizde Bulunan Tatlı Su Karidesi Türleri

-Arı Karidesler (Caridina cf. cantonensis)
-Kristal karidesler
-CRS Cyrstal red shrimp (Kırmızı kristal karides)
-CBS Cyrstal black shrimp (Siyah kristal karides)
-Snow White (Kar Beyaz kristal karides)
-Golden Bee
-PRL (Pure red line)
-PBL (Pure black line)
-Taiwan Bee Karidesleri
-Winered (Winered üç bant, hinomaru, mosura)
-Panda (Panda üç bant, hinomaru, mosura) (Winered’in siyahı)
-Red Ruby (Red ruby mix, single line, extreme red (full red))
-Kingkong (Red ruby’nin siyahı – Kingkong mix, single line, extreme kingkong (full black))
-Blue Bolt (Shadow Bee)
-Taiwan Bee Melezleri

-TaiTiBee Karidesler
– Galaxy Pinto
– Zebra Pinto (Red-Black)
– Spotted Pinto (Red-Black)
– Skunk Pinto
– Steel Blue – Steel Yellow – Steel Red
– Red Bolt – Yellow Bolt
————————————————-
Neocaridinalar 
– Kiraz Karides
– Kırmızı Sakura
– Bloody Mary
– Beyaz İnci
– Mavi İnci
– Blue Angel (Açık Mavi)
– Blue Velvet/Dark Angel (Koyu Mavi)
– Sarı Ateş Neon
– Sarı Sakura
– Turuncu Sakura
– Black Sakura
– Çikolata Sakura
– Rili karidesler
-Red Rili, Yellow Rili, Orange Rili, Karbon Rili, Yeşil Rili
————————————————-
-Kaplan Karidesler (Tiger Shrimp)
– Kaplan Karides
– Turuncu Gözlü Kaplan Karides
– Kırmızı Kaplan (Red Tiger)
– Mavi Kaplan (Blue Tiger)
– Siyah Kaplan (Black Tiger)
– Tangerine Tiger
————————————————-
-Bakım şartları açısından farklılık gösteren diğer karides türleri
– Sulawesi Karidesleri
– Amano Shrimp

 

Baştan sona, Akvaryum.com yöneticisi ve yazarı Ulvi Özuğur tarafından oluşturulmuş bir makaledir.

Spread the love

Facebook Yorumları

Yorumlar

Yazar hakkında

M. Serhat

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*

code